Historia miasta

Sulęcin rozwinął się ze starej osady słowiańskiej przy szlaku handlowym wiodącym z Poznania do Lubusza. Po rozbiciu dzielnicowym Polski w 1138 r., wraz z całą Ziemią Lubuską, pozostawał we władaniu książąt Śląskich. Najstarszy zachowany dokument dotyczący Sulęcina pochodzi z 1241 r.

W innym z 1244 r. Sulęcin nazwany jest już miastem, a sam dokument dotyczy podarowania Sulęcina (z przyległościami) zakonowi Templariuszy przez wielmożę Mroczka z Pogorzeli. W 1249 r. książę Śląski Bolesław Rogatka sprzedał Ziemię Lubuską wraz z Sulęcinem margrabiom brandenburskim. Przejąwszy nabytki stworzyli oni Nową Marchię. W 1269 r. miasto i gród, z którego Brandenburczycy prowadzili antypolskie działania zniszczył książę wielkopolski Bolesław Pobożny. Posiadłości templariuszy, po ich kasacie w 1314 r., przeszły w ręce brandenburskie, a następnie zostały przekazane joannitom. Miasto pozostawało w rękach joannitów do ich kasaty w 1810 r.

Sulęcin gościł wiele wybitnych postaci. W 1574 r. magnaci i duchowieństwo wielkopolskie witało tutaj uroczyście Henryka Walezego, króla Rzeczypospolitej. W czasie potopu szwedzkiego dotarła tu wyprawa duńska Stefana Czarneckiego, a w latach 1806 - 1814 stacjonowały wojska napoleońskie.

W połowie XIX w. w okolicy Sulęcina wydobywano torf i węgiel brunatny, zaś w mieście powstała fabryka brykietów. Pod koniec XIX w. miasto uzyskało połączenie kolejowe. Przed II wojną światową Sulęcin rozwijał się dzięki przemysłowi drzewnemu. Liczył wówczas 6,5 tys. mieszkańców. 2 lutego 1945 r. Sulęcin został zajęty przez Armię Czerwoną i stał się miastem polskim. W latach 1945 - 1975, podobnie jak przed wojną zlokalizowano tu siedzibę władz powiatowych.    Rozwój przemysłu i usług kształtuje się w gminie podobnie jak w okresie międzywojennym i jest związany z obsługą makroregionu gospodarczego o charakterze rolniczo - leśnym.

                       
   Wieczna chwała              Mury obronne           Kościół pw św. Mikołaja
      bohaterom                      miasta

                    
      Dawny pałacyk          Kościół w Tursku       Kościół w Ostrowie
       Neuenfeldów   

                  
     Płyta pamiątkowa           Akwarelka Stacji       Kościół św. Henryka
       L. Pineckiego                     kolejowej

W 1945 r. zabudowa miasta była zniszczone w połowie. Z zabytków zachował się: spalony i odbudowany gotycki kościół św. Mikołaja z XIV w. wybudowany na cokole granitowym z XIII w., fragmenty murów obronnych z XIV w., neogotycki kościół parafialny św. Henryka z XIX w., kamienice w okolicy rynku z XVIII - XIX w. (na jednym z budynków znajduje się płyta pamiątkowa poświęcona mieszkającemu tu wielokrotnemu mistrzowi świata i Europy w zapasach - Leonowi Pineckiemu), gotycki kościółek z XV w. w Ostrowiu.
  
ul. Jana Kilińskiego     ul. Leona Pineckiego  ul. Tadeusza Kościuszki

Do dziś jednak zachowały się nieliczne obiekty historyczne kultury sakralnej i świeckiej. Niektóre z nich należą do obiektów zabytkowych wpisanych do rejestru zabytków wojewódzkich. Do najcenniejszych należą:

• gotycki kościół z XIV w. w Sulęcinie. Wzniesiony przez templariuszy, pierwotnie jako jednonawowa budowla z kostki granitowej, nakryta sklepieniem krzyżowym;  W XV w. wzniesiono wieżę po zachodniej stronie korpusu nawowego. W czasie II wojny światowej kościół bardzo ucierpiał. Zawalone zostało m.in. sklepienie pokrywajace nawę i prezbiterium, zniszczona była więźba i zburzona ostatnia kondygnacja wieży.  Po tych licznych zniszczeniach zachował się tylko cokół granitowy ścian na długości trzech przęseł zachodnich oraz ostrołukowe okna, portale i blendy z profilowanej cegły. Obecnie kościół rzymsko-katolicki, parafilany, pod wezwaniem św. Mikołaja;
• późnogotycki kościół w Ostrowie, obecnie rzymsko-katolicki pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Marii Panny, z kamiennym epitafium J.Ch. Simonsa (zm. 1753 r.) w formie barokowego kartusza;
• późnogotycki kościół w Drogominie, obecnie rzymsko-katolicki  pod wezwaniem św. Wojciecha, z zabytkowymi elementami wyposażenia: ołtarz z 1696 r., ambona z 1700/1701 r., stalla proboszczowska z 1717 r., sześciokątna chrzcielnica z 1691 r., dzwon żelazny z XIX w.;
• kościół w Żubrowie, obecnie rzymsko-katolicki  pod wezwaniem św. Michała Archanioła (interesujące są zamki puszkowo-zapadkowe w skrzydłach drzwi prawdopodobnie z XVIII w.);
• układ urbanistyczny starego miasta (Sulęcin) z zabytkowymi kamienicami z XVIII i XIX w. 
    

Znaczną atrakcją turystyczną w Sulęcinie są fragmenty murów obronnych z XIV w. z furtą i śladami baszt, powszechnie zaliczane do najbardziej interesujących tego typu zabytkowych fortyfikacji w kraju;
   
Dom Joannitów                                                Mury obronne
  

• neoromański kościół w Brzeźnie z połowy XVIII w. (obecny z 1773-74 r.), z bogatym wyposażeniem: ołtarz z pierwszej połowy XVII w. (zawiera elementy starszego gotyckiego z XV w. - peneaptyku), drewniany krucyfiks (z około połowy XIX w.), mensa skrzyniowa, murowana z cegły, drewniana, sześcioboczna chrzcielnica z końca XVIII w. (uwieńczona w niej misa chrzcielna, cynowa z 1681 r.), spiżowy dzwon z XIX w., obecnie rzymsko-katolicki pod wezwaniem św. Antoniego;
• neoromański (z elementami neobarokowymi) kościół w Długoszynie z lat 1733-36, wraz z wyposażeniem: drewniany krucyfiks (w zakrystii) z około pierwszej połowy XIX w., płyta nagrobna z piaskowca J. S. Hufhagela (miejscowego pastora, zm. w 1795 r.), obecnie rzymsko-katolicki, parafialny, pod wezwaniem Matki Boskiej Różańcowej;
• neogotycki kościół w Wielowsi z 1889 r. z zabytkowym ołtarzem, ośmioboczna ambona z polichromią figur ewangelistów z XIX w., obecnie rzymsko-katolicki pod wezwaniem Matki Boskiej Różańcowej;
• neogotycki kościół w Grochowie z 1888 r., wyposażony w fisharmonię z początku XX w. (wykonana w cesarsko-królewskiej harmonii Spaethe), obecnie rzymsko-katolicki pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża;
• neogotycki kościół w Miechowie z lat 1862-64, wyposażony w cynowe świeczniki z 1717 r., obecnie rzymsko-katolicki pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela;
• neogotycki kościół w Trzemesznie Lubuskim z 1866 r., pierwotne wyposażenie zaginęło w niewyjaśnionych okolicznościach i znajduje się w Markischer Museum w Berlinie (są to m.in. drewniany krzyż ze śladami polichromii z XVI w., srebrny, złocony kielich z XV w., srebrny pojemnik na hostie o średnicy 9,5 cm z ornamentem akantowym (na odwrocie data z 1699 r.), cynowa chrzcielnica ufundowana przez Wenceslausa Allerleya i jego żonę w 1667 r., fragmenty dzwonu z przełomu XIV i XV w.), obecnie rzymsko-katolicki, parafialny, pod wezwaniem Matki Boskiej Królowej Polski;
• neogotycki kościół filialny w Tursku z 1862 r., zbudowany na miejscu starego (z około 1598 r.), z którego przemieszczono elementy wyposażenia, m.in. dzwony z XIV/XV w. i 1600 r. oraz świeczniki z XV w., obecnie rzymsko-katolicki pod wezwaniem Stanisława Biskupa;
• neogotycki kościół filialny z 1872 r. w Trzebowie, wyposażony w ołtarz spiżowy z około 1846 r., obecnie rzymsko-katolicki pod wezwaniem św. Andrzeja Boboli;
• cmentarz żydowski w Sulęcinie z drugiej połowy XIX w., ma on 0,13 ha powierzchni, zachowały się jedynie fragmenty muru ogrodzeniowego, brama, kilka nagrobków i 16 mogił.

Wiele z tych obiektów zostało zniszczonych i ograbionych z wyposażenia. Z zabytków architektury wiejskiej zachowały się na terenie gminy Sulęcin zabudowania składające się z domów mieszkalnych i stodół z drugiej połowy XIX w. Do dziś zachowały się jedynie w Długoszynie, Drogominie, Grochowie, Miechowie, stanowiąc okazy muzealne.
Ewenementem jest piec chlebowy (murowany) z końca XIX w., który zachował się w Trzebowie. Obiekty tego typu były niegdyś szeroko rozpowszechnione na tym terenie
  
Kościół w Żubrowie    Kościół w Brzeźnie      Kościół w Trzebowie
  
Kościół w Małuszowie Kościół w Drogominie Kamienice w rynku
                                                                         z XVIII i XIX w.